تماس با ما   صفحه اصلي   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


دكتر فاني وزير آموزش و پرورش:

سند تحول بنيادين يك سند مطمئن، قابل اتكا، هدايتگر و راهگشا است

دكتر فاني وزير آموزش و پرورش:
 اشاره: دکتر علی اصغر فانی وزیر آموزش و پرورش که سابقه ریاست کمیسیون تعلیم و تربیت دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی را نیز در کارنامه خود دارد، در گفتگوی اختصاصی با پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی به سوالاتی پیرامون برنامههای خود و چشم انداز پیش روی وزارت آموزش‌‌وپرورش پاسخ داده؛ که مشروح این گفتگو از نظرتان می گذرد:

با سلام و احترام؛ به عنوان اولین سوال، باتوجه به حضور شما در مراحل تدوين سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، نگاه شما نسبت به اين سند مهم چيست؟

من هم به شما عرض سلام دارم، در پاسخ به این سوال شما باید بگویم يكي از خلاءهايي كه از همان پيروزي انقلاب اسلامي در حوزه تعليم و تربيت شاهد آن بوديم، فقدان فلسفه جامع و مدون تعليم و تربيت بود. در سال 1384 بنده هنگامي كه از وزارت آموزش و پرورش خداحافظي ميكردم، در مراسم توديع به وزيروقت آموزش و پرورش اهميت تدوين اين فلسفه را گوشزد كردم.

الحمدلله از هنگامي كه بحث سند ملي آموزش و پرورش در اين وزارتخانه آغاز شد، يكي از اسناد زيرمجموعه سند ملي آموزش و پرورش، سند فلسفه آموزش و پرورش تعريف شد و يك مجموعه خوب و مناسبي تحت عنوان فوق تهيه شد كه درواقع بخشي از اسناد پشتيبان سند تحول بود.

بههرحال چه در وزارت آموزش و پرورش و چه در هر وزارتخانه ديگري براي آنكه بتوانيم درست حركت كنيم و با تغييرات روزمره مسير اصلي حركت تغيير پيدا نكند، بايد يك نقشه راه و سند راهبردي به مثابه يك هدايتگر وجود داشته باشد. الان ما چند سند بالادستي در بخش تعليم و تربيت داريم كه مهمترين آنها عبارتند از: قانون اساسي، سند چشمانداز ايران 1404، قانون برنامه 5 ساله پنجم، سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري در ارديبهشت ماه سال جاري، سند برنامه درسي ملي و نقشه جامع علمي كشور.

سند تحول بنيادين آموزش و پرورش جامع همه اين اسناد و نقطه قوت و فرصت مغتنم براي  رسيدن به اهداف همه اين اسناد بالادستي است. بهعبارت ديگر اگر سند تحول بنيادين تصويب نميشد، برخي از تفاوتها در اسنادي كه نام بردم، مسير حركت را سخت و در برخي موارد  مختل ميكرد. اما امروز سند تحول بنيادين اين خلاء مهم را برطرف كرده و درواقع هدايتگر بخش تعليم و تربيت است. بنابراين سند تحول بنيادين يك سند مطمئن، قابل اتكا، هدايتگر و راهگشااست و همه بايد نسبت به اجراي آن ملتزم باشند و بنده نيز حتماً نسبت به اجراي آن مقيد خواهم بود.

نكته مهم ديگر كه به تجربه براي همه ثابت شده است اهميت قابل اجرايي كردن اسنادي از اين دست است. اسناد عموماً داراي سه مرحله هستند: تدوين، تصويب و اجراي سند كه در مورد سند تحول بنیادین این بخش مهم یعنی اجرا، خواسته همه دلسوزان و در رأس آنها مقام معظم رهبري ميباشد. بين مرحله تصويب و اجرا يك مرحله مغفولي است كه ما مشاهده ميكنيم در مرحله اجرا اين بيتوجهي آسيبرسان است و آن امكانسنجي و تمهيد مقدمات اجراي اسناد است.

بنده از اين مرحله تحت عنوان عملياتي  كردن سند نام ميبرم و فعاليتي هم براي اينمنظور آغاز كردهايم. مثلاً ما درمورد نظام آموزشي 3-3-6 ضمن تأكيد بر لزوم اجراي آنچه كه در سند مقرر شده است، معتقديم هنوز برخي مقدمات اجرايي اين بخش فراهم نشده است. همه ما شاهد بوديم هنگامي كه قرار شد كلاس ششم ايجاد شود، كار بدون انجام كارشناسي و شتابزده و با كمبودهاي سختافزاري و نرمافزاري انجام شد. اضافه كردن يك كلاس به پنج كلاس قبلي در مقطع ابتدايي كاري ظريف و داراي مقدمات فراواني است كه بعضاً اين مقدمات لحاظ نشدند و ما كاستيهايي را مشاهده ميكنيم و مقدماتي مانند فضاي آموزشي، نيروي انساني و ... بخشي از كاستيها است.

نكته ديگر، توجه به اهداف هر مقطع آموزشي است. ما اهداف دوره ابتدايي را در 5 كلاس توزیع كرده و متون آموزشي هم براين مبنا تأليف و تدوين شدهاند. حالا شما اگر بياييد يك كلاس ششم به اين مقطع اضافه كنيد، حتما بايد برنامهها و روشها تغيير پيدا كند. ما معتقديم ضمن اجراي كامل سند تحول بنيادين آموزش و پرورش بايد يك تغيير كلي در اهداف مقاطع تحصيلي، متون آموزشي، نيروي انساني و ... ايجاد گردد تا هدف مطلوب حاصل شود.

چه اقداماتي تاكنون دراينباره انجام شدهاست؟

در زمينه تأليف و تدوين متون درسي ، كتاب درسي كلاس سوم تا كلاس هفتم مجدداً تأليف شدهاند، معلم و نيروي انساني هم به تناسب در دست تربيت است. البته اين كار، فشار زيادي به بدنه وزارتخانه تحميل كرده است كه همكاران بنده با نجابت و احساس مسئوليت مشغول انجام وظيفه هستند.

اينجا اين سؤال مطرح ميشود كه براي جلوگيري از تكرار مواردي از اين دست، چه تدبيري انديشيدهايد؟

 در مديريت راهبردي يكي از سرفصلهاي مهم نحوه اجراي اسناد كلان است. برنامهريزي براي تخصيص بودجه مناسب، ارزيابي امكانات و كسريها، تربيت نيروي انساني، چيدمان درست و  منطقي برنامهها ازلحاظ پيشنيازها و اولويتبندي آنها، مهمترين بخش هر مديريت كلان است.

بهعنوان  مثال در نقشه مهندسي فرهنگي ما شاهد هستيم كه به ابعاد مختلف خوب پرداخته شده است و در قالب نظامنامه مهندسي فرهنگي به سؤالاتي از قبيل چيستي، چرايي و نحوه تدوين سند مهندسي فرهنگي پاسخ گفته شده است.

اگر بخواهيم بهصورت ريزتر وارد جزئيات نحوه اجراي سند تحول بشويم، اين مراحل كه اشاره كرديد چگونه انجام ميشود؟

همانطور كه مستحضريد، سند تحول بنيادين داراي زيرنظامها و اجزايي است و همكاران در حال مطالعه و امكان سنجي هستند. مهمتر از اينها تركيب اين اجزاء است. بعضيها در تجزيه و تحليل خوب پيش رفتهاند، اما بخش سخت كار تركيب اين زيرنظام ها و فعاليتها است كه به نظر ميرسد از تخصصهاي مديريتی تا جامعهشناسي و ... باید استفاده شود. حاصل اين فعاليتها به مراجعي همانند شوراي عالي انقلاب فرهنگي جهت تصويب ارائه خواهد شد و مصوبات اين نهاد اجرا ميشود. البته در مسير اين كار بنده پيشبيني ميكنم كه اصلاحاتي ناگزير باشد كه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه خواهد شد.

درمورد تدريس و نحوه ارائه علوم انساني و دروس مربوط به معارف اسلامي چه برنامهاي داريد؟

همانگونه كه شما هم اطلاع داريد، تحول در علوم انساني يك روند طولاني و زمانبر است كه ما در غرب نمونه آن را شاهد بودهايم. كار مهم و دشوار ارتقا و تحول در علوم انساني در آموزش و پرورش از همان ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي مطرح بوده و ما نمودهاي آن را مشاهده كردهايم. من خاطرم هست در همان زماني كه موضوع اسلامي شدن دانشگاهها در شوراي عالي انقلاب فرهنگي مطرح شد، موضوع اسلامي شدن مدارس هم مطرح بود و مطالعات خوبي صورت گرفت. البته اينجا تفاوتهايي مشاهده ميشود، مثلاً در آموزش و پرورش ما با موضوع توليد علم سر و كار نداريم و فقط بايد محتواي آموزشي را در راستاي اهداف مكتب اسلام و انقلاب اسلامي منطبق كنيم، اما اين موضوع نبايد به اين تفكر منجر شود كه آموزش و پرورش با حوزه توليد علم بيگانه است. حتماً توليد در حوزه فلسفه تعليم و تربيت اسلامي، روانشناسي و ... در تعليم و تربيت مؤثر خواهد بود.

درمورد تمايل به ادامه تحصيل دانشآموز نخبه در علوم انساني چه بايد كرد؟

اقبال به رشتههاي تحصيلي، تحت تأثير عوامل متعددي است و از ديرباز اين موضوع در آموزش و پرورش مطرح بوده است و خانوادهها اين عوامل متعدي را در اين زمينه درنظر ميگيرند.

ما مدارس نمونه براي آموزش علوم انساني و جذب دانشآموزان نخبه و توانمند را در دست اقدام داريم. توسعه مدارس معارف تحت پوشش سازمان تبليغات اسلامي با همكاري دوستان اين سازمان را هم در برنامه داريم.

البته خواستههاي جامعه مانند اشتغال، جايگاه اجتماعي و ... هم بايد در نظر  گرفته شوند و اين نگاه موجود تا حدودي اصلاح شود.

عنوان سؤال ديگر در مورد دانشگاه فرهنگيان است. درمورد اين دانشگاه چه نظري داريد؟

دانشگاه فرهنگيان يك فرصت طلايي براي آموزش و پرورش است و ما اعتقاد داريم كليد تحول در آموزش و پرورش در همه ابعاد در دست معلمان است. اگر ما ميخواهيم كيفيت آموزش و پرورش را ارتقاء دهيم بايد بدانيم راه اين ارتقا از معلم ميگذرد. معلم توانمند، معتقد و با انگيزه كه در دانشگاه فرهنگيان تربيت ميشود ركن اصلي تحول است.

امسال ما 23 هزار نفر در دانشگاه فرهنگيان جذب كردهايم كه از بهمن ماه به سر كلاس ميروند. آموزش ضمن خدمت كاركنان آموزشي و اداري در زمينه تحولات روز دنيا در بخش آموزش و پرورش هم برعهده اين دانشگاه خواهد بود.

يعني حدود 1 ميليون و 30 هزار نفر همكار ما در وزارت آموزش و پرورش حتماً بايد داراي اطلاعات به روز نسبت به تحولات علمي و فرهنگي در كشور و جهان باشند و اين كار هم برعهده دانشگاه فرهنگيان است.

از جانب ديگر، دانشجويي  كه امروز وارد دانشگاه فرهنگيان ميشود 4 سال ديگر وارد چرخه كار ميشود و در اين مدت كمبودهايي را نيز خواهيم داشت كه دانشگاه فرهنگيان در اين زمينه هم بايد وارد كار شود.

درمورد تربيت هم من معتقدم تربيت بايد به منجر به تغيير رفتار مطلوب پايدار شود و در اين مورد برنامهريزي خواهيم كرد.

بهعنوان سؤال آخر درمورد كرسيهاي آزاد انديشي در آموزش و پرورش كه مورد تأكيد دكتر روحاني قرار گرفت، چه برنامهاي داريد؟

آقاي رئيسجمهور در آئين بازگشايي مدارس در مهر ماه سال جاري سخناني ارائه كردند كه همكاران ما از آن 21 مورد استخراج كردهاند كه بايد در متن آموزش و پرورش لحاظ شود. ما كميتهاي از تعدادي از صاحبنظران تشكيل دادهايم كه در حال تدوين برنامههاي اجرايي در 3 كميته فرعي هستند كه بهزودي تصويب و اجرا ميشود. اين ايدهها چند مرحله دارد كه مرحله اول آن كه شامل گفتگو، كتابخواني و انشا خواهد بود امسال اجرايي می شود و بعضي از ايدهها هم در رويكردها، رويهها و سياستها لحاظ خواهند شد.

كد خبر تصويري:1320
تاريخ خبر:1392/08/08